Czym jest SAZ (Stosowana Analiza Zachowania)?

Stosowana Analiza Zachowania (SAZ) (ang. Applied Behavior Analysis – ABA) jest naukowo ugruntowaną metodą wspierania rozwoju dzieci, młodzieży i osób dorosłych, opartą na zasadach psychologii uczenia się i analizy zachowania. Jej celem nie jest „zmienianie dziecka”, lecz zrozumienie, dlaczego dane zachowanie występuje oraz nauczenie bardziej funkcjonalnych sposobów komunikacji, samoregulacji i radzenia sobie w codziennym życiu.

SAZ opiera się na systematycznej obserwacji oraz analizie zależności pomiędzy:

• sytuacją poprzedzającą zachowanie (A – Antecedent),
• samym zachowaniem (B – Behavior),
• konsekwencjami zachowania (C – Consequence).

Na czym polega terapia prowadzona w oparciu o SAZ?

Nowoczesna SAZ nie ogranicza się do pracy przy stoliku. Obecnie wykorzystuje przede wszystkim naukę poprzez:

• zabawę,
• naturalne sytuacje dnia codziennego,
• zainteresowania dziecka,
• pozytywne wzmacnianie pożądanych zachowań,
• rozwijanie komunikacji,
• trening umiejętności społecznych,
• naukę samodzielności,
• rozwijanie regulacji emocji.

Kluczowym elementem jest pozytywne wzmacnianie, czyli wzmacnianie zachowań, które pomagają dziecku funkcjonować lepiej, zamiast skupiania się wyłącznie na eliminowaniu trudnych zachowań. Współczesne podejście kładzie również duży nacisk na poszanowanie autonomii dziecka, jego dobrostan oraz współpracę z rodziną

Dlaczego SAZ sprawdza się u dzieci ze spektrum autyzmu?

Autyzm wiąże się często z trudnościami w zakresie:

• komunikacji,
• rozumienia sytuacji społecznych,
• elastyczności zachowania,
• samoregulacji,
• uczenia się nowych umiejętności.

SAZ pozwala rozłożyć każdą z tych umiejętności na małe, osiągalne etapy i systematycznie je rozwijać.

Badania pokazują, że interwencje oparte na SAZ mogą prowadzić do poprawy między innymi w zakresie:

• komunikacji werbalnej i alternatywnej,
• rozumienia poleceń,
• umiejętności społecznych,
• samodzielności,
• zabawy funkcjonalnej,
• zachowań adaptacyjnych,
• ograniczania zachowań trudnych poprzez uczenie zachowań zastępczych.

Obecnie SAZ jest jedną z najlepiej przebadanych metod wspomagania rozwoju dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i znajduje się w rekomendacjach wielu międzynarodowych organizacji zajmujących się autyzmem

Czy SAZ pomaga również dzieciom z ADHD?

Tak, jednak warto podkreślić, że SAZ nie leczy ADHD.

Może natomiast bardzo skutecznie wspierać rozwój dziecka poprzez:

• uczenie kontroli impulsów,
• wydłużanie koncentracji uwagi,
• rozwijanie organizacji działania,
• budowanie motywacji,
• naukę czekania na swoją kolej,
• wzmacnianie zachowań pożądanych,
• ograniczanie zachowań zakłócających funkcjonowanie.

Największą skuteczność osiąga się wtedy, gdy oddziaływania behawioralne są prowadzone równocześnie w domu, przedszkolu lub szkole oraz podczas terapii. W przypadku części dzieci z ADHD elementy SAZ stanowią ważny składnik kompleksowego planu wsparcia obok psychoedukacji, treningu rodzicielskiego i – gdy jest to wskazane – leczenia farmakologicznego.

Co mówią badania naukowe?

W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat opublikowano setki badań dotyczących skuteczności SAZ.

Najważniejsze wnioski z przeglądów systematycznych wskazują, że:

• najlepiej udokumentowane efekty dotyczą dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu,
• największe korzyści obserwuje się w zakresie komunikacji, zachowań adaptacyjnych oraz uczenia nowych umiejętności,
• skuteczność terapii zależy od jakości programu terapeutycznego, indywidualizacji celów oraz współpracy z rodziną,
• współczesne programy odchodzą od sztywnych, mechanicznych form terapii na rzecz bardziej naturalistycznych metod nauczania.

Jak pracujemy?

W naszej placówce terapeuci wykorzystują elementy Stosowanej Analizy Zachowania, dostosowując je do indywidualnych potrzeb dziecka. Łączymy je z nowoczesnym, interdyscyplinarnym podejściem terapeutycznym oraz współpracą z rodzicami i zespołem specjalistów.

Naszym celem nie jest jedynie ograniczanie zachowań trudnych. Przede wszystkim uczymy dzieci umiejętności, które zwiększają ich samodzielność i komfort funkcjonowania:

• skutecznej komunikacji,
• regulacji emocji,
• współpracy z innymi,
• samodzielności,
• elastyczności w codziennych sytuacjach,
• budowania poczucia sprawczości i pewności siebie.

Dzięki temu dziecko może lepiej funkcjonować w domu, przedszkolu, szkole oraz w relacjach z rówieśnikami, a rodzice otrzymują praktyczne narzędzia wspierające rozwój swojego dziecka na co dzień

Jaki związek ma SAZ z terapią behawioralną?

Terapia behawioralna stosowana u dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym ze spektrum autyzmu i ADHD, opiera się właśnie na założeniach Stosowanej Analizy Zachowania (SAZ/ABA). SAZ stanowi naukowy fundament współczesnej terapii behawioralnej, dostarczając sprawdzonych metod analizy zachowania, planowania oddziaływań terapeutycznych oraz oceny ich skuteczności.

Terapeuta behawioralny nie koncentruje się wyłącznie na eliminowaniu zachowań trudnych. Przede wszystkim analizuje, jaką funkcję pełni dane zachowanie – czy jest sposobem komunikowania potrzeb, uniknięcia trudnego zadania, zdobycia uwagi czy uzyskania dostępu do ulubionej aktywności. Dopiero po zrozumieniu przyczyny zachowania wprowadza działania, których celem jest nauczenie dziecka bardziej funkcjonalnych i społecznie akceptowanych sposobów osiągania tego samego celu.

W praktyce terapia behawioralna wykorzystuje elementy SAZ do rozwijania umiejętności niezbędnych w codziennym funkcjonowaniu, takich jak:

• komunikowanie potrzeb i emocji,
• rozumienie oraz wykonywanie poleceń,
• koncentracja uwagi,
• samodzielność,
• umiejętności społeczne,
• współpraca z rówieśnikami i dorosłymi,
• tolerowanie zmian i radzenie sobie z frustracją,
• regulacja emocji oraz kontrola impulsów.

Każdy program terapeutyczny jest indywidualnie dostosowany do możliwości, potrzeb i celów dziecka. Terapia opiera się na systematycznej obserwacji postępów oraz współpracy z rodzicami i innymi specjalistami, dzięki czemu nabyte umiejętności mogą być skutecznie wykorzystywane również w domu, przedszkolu czy szkole.

Współczesna terapia behawioralna znacząco różni się od sposobu, w jaki była postrzegana kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu. Obecnie kładzie nacisk na budowanie relacji, wzmacnianie motywacji wewnętrznej, rozwijanie samodzielności, respektowanie indywidualności dziecka oraz naukę poprzez zabawę i naturalne sytuacje dnia codziennego. Jej celem nie jest zmiana osobowości dziecka ani tłumienie jego naturalnych cech, lecz wyposażenie go w umiejętności, które zwiększą jego niezależność, bezpieczeństwo i komfort funkcjonowania.

To właśnie dlatego terapia behawioralna oparta na zasadach SAZ jest uznawana za jedną z najlepiej przebadanych metod wspierania rozwoju dzieci ze spektrum autyzmu, a jej elementy znajdują również zastosowanie we wsparciu dzieci z ADHD, zaburzeniami komunikacji oraz innymi trudnościami rozwojowymi. Najlepsze efekty osiąga się wtedy, gdy terapia jest częścią kompleksowego, wielospecjalistycznego wsparcia, obejmującego współpracę psychologa, pedagoga, logopedy, terapeutów oraz rodziny dziecka

Zapisz się na zajęcia z naszymi terapeutami tel. 693 06 86 86