Komunikacja Alternatywna i Wspomagająca (AAC) – gdy każde dziecko zasługuje na możliwość porozumiewania się

Komunikacja jest podstawową potrzebą każdego człowieka. Dzięki niej możemy wyrażać swoje potrzeby, emocje, myśli, marzenia i budować relacje z innymi ludźmi. Niestety, nie każde dziecko rozwija mowę w sposób typowy. Dla wielu dzieci wypowiedzenie nawet najprostszego słowa jest ogromnym wyzwaniem lub pozostaje niemożliwe.

To właśnie z myślą o takich osobach powstała Komunikacja Alternatywna i Wspomagająca (AAC – Augmentative and Alternative Communication). Jest to zbiór metod, strategii i narzędzi umożliwiających skuteczne porozumiewanie się osobom, które nie mówią lub których mowa jest niewystarczająca do efektywnej komunikacji.

Wbrew często spotykanym obawom rodziców, AAC nie hamuje rozwoju mowy. Wręcz przeciwnie – liczne badania naukowe wskazują, że odpowiednio dobrana komunikacja wspomagająca może sprzyjać rozwojowi języka i mowy u wielu dzieci, a przede wszystkim pozwala im skutecznie komunikować się już dziś, zamiast czekać, aż pojawi się mowa.

Czym jest AAC?

AAC (Augmentative and Alternative Communication) obejmuje wszystkie sposoby komunikowania się inne niż mowa lub wspierające mowę.

Mogą to być między innymi:

• symbole obrazkowe,
• książki komunikacyjne,
• tablice komunikacyjne,
• system PECS,
• gesty naturalne,
• znaki i symbole graficzne,
• komunikatory elektroniczne,
• aplikacje na tabletach,
• urządzenia generujące mowę,
• systemy wysokich technologii sterowane dotykiem lub wzrokiem.

Najważniejszym celem AAC nie jest nauczenie dziecka korzystania z obrazków czy urządzeń, ale umożliwienie mu skutecznego porozumiewania się z otoczeniem.

Dla kogo przeznaczona jest komunikacja AAC?

AAC może być stosowana zarówno u dzieci, jak i osób dorosłych, które z różnych powodów mają trudności z komunikacją werbalną.

Najczęściej korzystają z niej osoby:

• ze spektrum autyzmu,
• z opóźnionym rozwojem mowy,
• z afazją rozwojową,
• z afazją nabytą,
• z niepełnosprawnością intelektualną,
• z mózgowym porażeniem dziecięcym,
• z zespołami genetycznymi,
• z chorobami neurologicznymi,
• z zaburzeniami neurorozwojowymi,
• z zespołem Retta,
• z apraksją mowy,
• z trudnościami w planowaniu motorycznym mowy,
• z chorobami prowadzącymi do utraty mowy.

AAC może być stosowana również u dzieci, które wypowiadają pojedyncze słowa, ale nie potrafią swobodnie komunikować swoich potrzeb i prowadzić rozmowy.

Kiedy warto rozpocząć terapię?

Najlepszy moment na rozpoczęcie terapii AAC to moment pojawienia się trudności w komunikacji.

Nie warto czekać na rozwój mowy przez kolejne miesiące czy lata, jeżeli dziecko nie potrafi skutecznie przekazać swoich potrzeb.

Do specjalisty warto zgłosić się między innymi wtedy, gdy dziecko:

• nie mówi,
• mówi bardzo niewiele,
• komunikuje się wyłącznie płaczem lub krzykiem,
• nie potrafi wskazać swoich potrzeb,
• ma trudności z rozumieniem i używaniem języka,
• często doświadcza napadów złości wynikających z niezrozumienia,
• unika kontaktu z otoczeniem,
• ma trudności z inicjowaniem komunikacji.

Im wcześniej zostanie wdrożone AAC, tym większa szansa na rozwój skutecznej komunikacji oraz samodzielności dziecka. Współczesne standardy terapeutyczne podkreślają, że nie należy odkładać wprowadzenia AAC do momentu „wyczerpania innych możliwości” – wsparcie można rozpocząć już wtedy, gdy wiadomo, że dziecko ma istotne trudności z porozumiewaniem się. (ASHA)

Dlaczego AAC jest tak ważna?

Brak możliwości komunikowania się wpływa nie tylko na rozwój języka, ale również na funkcjonowanie emocjonalne, społeczne i poznawcze dziecka.

Dzięki AAC dziecko może:

• wyrażać swoje potrzeby,
• mówić o swoich emocjach,
• zadawać pytania,
• dokonywać wyborów,
• opowiadać o wydarzeniach,
• uczestniczyć w zabawie,
• budować relacje z rówieśnikami,
• aktywnie uczestniczyć w życiu rodziny,
• rozwijać samodzielność,
• uczyć się nowych umiejętności.

Wprowadzenie skutecznej komunikacji bardzo często prowadzi również do:

• zmniejszenia zachowań trudnych,
• ograniczenia frustracji,
• poprawy koncentracji,
• zwiększenia poczucia bezpieczeństwa,
• wzrostu motywacji do kontaktu z innymi ludźmi.

Czy AAC zastępuje mowę?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez rodziców.

Odpowiedź brzmi: nie.

AAC nie odbiera dziecku szansy na rozwój mowy. Wręcz przeciwnie – u wielu dzieci stanowi pomost do rozwijania komunikacji werbalnej. Jeżeli dziecko jest w stanie mówić, specjaliści zawsze wspierają rozwój mowy równolegle z wykorzystaniem metod AAC.

Jeżeli natomiast rozwój mowy nie będzie możliwy, AAC pozostaje skutecznym sposobem komunikowania się przez całe życie, umożliwiając dziecku naukę, pracę, budowanie relacji i większą niezależność.

PECS – jeden z najskuteczniejszych systemów AAC

W naszej poradni szczególne miejsce zajmuje PECS (Picture Exchange Communication System) – system komunikacji obrazkowej oparty na wymianie obrazków.

PECS uczy dziecko:

• inicjowania komunikacji,
• proszenia o potrzebne przedmioty,
• odpowiadania na pytania,
• komentowania otoczenia,
• budowania zdań,
• spontanicznego porozumiewania się.

Program prowadzony jest zgodnie z międzynarodowymi standardami i opiera się na sześciu etapach nauki komunikacji, stopniowo rozwijając kompetencje językowe dziecka.

Jak wygląda terapia AAC w Poradni DrimTim?

Każde dziecko rozpoczyna terapię od szczegółowej konsultacji oraz oceny jego możliwości komunikacyjnych.

Specjalista analizuje między innymi:

• sposób porozumiewania się dziecka,
• poziom rozumienia mowy,
• umiejętność nawiązywania kontaktu,
• zainteresowania i motywatory,
• możliwości poznawcze,
• sprawność ruchową,
• funkcjonowanie w domu i przedszkolu lub szkole.

Na tej podstawie dobierany jest najbardziej odpowiedni system komunikacji oraz indywidualny plan terapii.

Podczas zajęć pracujemy nie tylko z dzieckiem. Ogromną wagę przywiązujemy również do współpracy z rodzicami, rodzeństwem, nauczycielami i terapeutami, ponieważ skuteczna komunikacja rozwija się przede wszystkim w codziennych sytuacjach.

Dlaczego warto wybrać Poradnię DrimTim?

W naszej poradni pracują doświadczeni, certyfikowani specjaliści komunikacji PECS, posiadający wiedzę i praktyczne doświadczenie w pracy z dziećmi z różnorodnymi potrzebami komunikacyjnymi.

Naszym celem nie jest jedynie nauczenie dziecka korzystania z obrazków czy komunikatora. Przede wszystkim pomagamy mu zyskać realną możliwość porozumiewania się z otoczeniem, budowania relacji oraz rozwijania samodzielności.

Pracujemy zgodnie z aktualną wiedzą naukową, indywidualnie dobierając metody terapii do możliwości i potrzeb każdego dziecka.

Umów konsultację AAC

Jeżeli Twoje dziecko ma trudności z komunikacją, nie czekaj, aż problem się pogłębi. Wczesne rozpoczęcie terapii daje największe szanse na rozwój skutecznego porozumiewania się i poprawę jakości życia całej rodziny.

Zapraszamy na konsultacje oraz terapię AAC i PECS w Poradni DrimTim.

Zapisy i informacje: 693 06 86 86

Każde dziecko ma prawo do komunikacji. Niezależnie od tego, czy mówi, używa obrazków, gestów czy komunikatora – najważniejsze jest to, aby mogło wyrażać swoje potrzeby, emocje i myśli oraz być rozumiane przez otoczenie.